O śledztwie i miejscu zdarzenia

Kiełpiny to niewielka wieś w gminie Lidzbark, otoczona malowniczymi lasami i łąkami Welskiego Parku Krajobrazowego. Spokój tego miejsca od lat zakłócają uciążliwe fermy drobiu, których smród wdziera się w codzienne życie mieszkańców, utrudniając wietrzenie domów i szkoły.

Smród to jednak tylko wierzchołek problemu. Dokumenty urzędowe analizowane przez Stowarzyszenie „Kiełpiny – Natura i Tradycja” pokazują wieloletni paraliż administracji: kurniki działają tam, gdzie być nie powinno, a organy państwowe przerzucają się odpowiedzialnością.

Źródła informacji

Artykuł opiera się wyłącznie na oficjalnej korespondencji i pismach pokontrolnych:

• Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Olsztynie (WIOŚ)
• Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Działdowie (PINB)
• Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego
• Powiatowy Lekarz Weterynarii w Działdowie

Nie są to insynuacje, lecz fakty wynikające z analizy dokumentów administracyjnych.

I. Kurniki pod płaszczem magazynów (Działki 109/3, 109/4, 109/5)

Kontrola WIOŚ w 2025 r. wykazała, że obiekty oznaczone jako magazyny są w rzeczywistości wykorzystywane jako kurniki dla indyków.

Obsada zwierząt: 404,66 DJP, ponad dwukrotnie wyższa niż próg 210 DJP dla inwestycji znacząco oddziałujących na środowisko.

Skutki prawne: omijanie procedury Oceny Oddziaływania na Środowisko (OOŚ).

Zmiana przeznaczenia chowu: działki 110 i 160/2 prowadzą chów indyka w obiektach przeznaczonych dla gęsi niosek, co jest niezgodne z pozwoleniami na budowę.

Wyobraźmy sobie działki 109/3, 109/4 i 109/5 – w dokumentach widnieją jako magazyny, jednak w rzeczywistości wznoszą się tu kurniki, w których tysiące indyków spędza całe życie. Dla mieszkańców są one źródłem nieustannego smrodu, a dla przyrody – dodatkowym obciążeniem.

II. Łamanie zakazów w Welskim Parku Krajobrazowym

Welski Park Krajobrazowy jest jednym z najcenniejszych terenów przyrodniczych w regionie, chroniącym unikalne siedliska roślin i zwierząt. Zgodnie z przepisami, inwestycje mogące znacząco oddziaływać na środowisko są surowo ograniczone.

Działki 110, 309 i 364 znajdują się w granicach parku.

Zgodnie z Uchwałą Sejmiku Województwa, zakazane są przedsięwzięcia znacząco oddziałujące na środowisko.

WIOŚ stwierdził, że skala chowu przekracza progi kwalifikujące inwestycję jako znacząco oddziałującą.

Wniosek: obecność ferm w tym miejscu jest sprzeczna z obowiązującym prawem ochrony środowiska.

III. Pat administracyjny: PINB kontra WIOŚ

Konflikt między PINB a WIOŚ nie jest jedynie suchą sprzecznością dokumentów – to realny problem mieszkańców Kiełpin. Jeden organ stwierdza ewidentne naruszenie prawa, drugi je ignoruje, a w tle pojawia się pytanie: kto w końcu zadba o mieszkańców i przyrodę Welskiego Parku?

WIOŚ wykazał, że obiekty są niezgodnie użytkowane – zamiast hodowli gęsi niosek, prowadzi się chów indyków. Wskazał również brak pełnej procedury Oceny Oddziaływania na Środowisko, co dodatkowo podkreśla powagę naruszeń.

Tymczasem PINB, opierając się na oświadczeniach właścicieli i dokumentach inwestora, nie dostrzega naruszeń warunków użytkowych i odmawia weryfikacji legalności pierwotnych pozwoleń na budowę, tłumacząc się brakiem kompetencji.

Efekt jest jednoznaczny: brak organu, który chce lub może cofnąć błędne decyzje z przeszłości, mimo że WIOŚ udowodnił nieprawidłowości. Ten pat administracyjny skutkuje tym, że inwestor może prowadzić działalność wbrew przepisom, a mieszkańcy i przyroda pozostają bez ochrony.

IV. Nowe pozwolenia na emisję: pytania mieszkańców

Decyzje Marszałka Województwa z kwietnia 2024 i lutego 2025 r. pozwalają na emisję pyłów i gazów dla działek 187/3 i 187/4, sąsiadujących z fermami.

Kluczowe pytanie: czy przy wydaniu pozwoleń sprawdzono, że na sąsiednich działkach (110, 309, 364) działalność była niezgodna z prawem budowlanym i naruszała zakazy Parku Krajobrazowego?

Decyzje Marszałka, wydane w trakcie narastającego konfliktu, wydają się utwierdzać inwestora w legalności działań, ignorując lata zaniedbań.

V. Wnioski: bezkarność i brak ochrony dla mieszkańców

Bezkarność zapachowa: WIOŚ nie ma narzędzi prawnych do regulowania smrodu.

Brak woli działania: PINB uniemożliwia naprawę stanu rzeczy, odmawiając weryfikacji wcześniejszych błędów.

Apel Stowarzyszenia: rewizja lub cofnięcie pozwoleń na emisję i działania wspierające mieszkańców.

VI. Nieprawidłowości ferm w Kiełpinach – fakty opisane

Na działkach 109/3, 109/4 i 109/5, które w dokumentach widnieją jako magazyny, w rzeczywistości funkcjonują kurniki dla indyków. Według kontroli WIOŚ z 2025 roku obsada zwierząt wynosiła 404,66 DJP – ponad dwukrotnie więcej niż dopuszczalny próg 210 DJP, który kwalifikuje inwestycję jako znacząco oddziałującą na środowisko. Oznacza to, że obiekty wykorzystywane są wbrew przeznaczeniu i bez wymaganego uzgodnienia w procedurze Oceny Oddziaływania na Środowisko.

Działki 110 i 160/2, formalnie przeznaczone na hodowlę gęsi niosek, faktycznie służą do chowu indyka rzeźnego. W 2023 roku na działce 110 utrzymywano aż 137 070 sztuk drobiu. Jednocześnie te działki znajdują się w granicach Welskiego Parku Krajobrazowego, gdzie obowiązuje zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Nowe decyzje Marszałka Województwa z kwietnia 2024 i lutego 2025 roku pozwalają na emisję pyłów i gazów dla działek 187/3 i 187/4, które sąsiadują z nielegalnie funkcjonującymi fermami. Tym samym inwestor uzyskał formalne przyzwolenie na działalność w bezpośrednim sąsiedztwie obszaru chronionego, mimo wcześniejszych naruszeń prawa.

Opis ten ukazuje skalę problemu: część obiektów funkcjonuje na terenach, które – zgodnie z ustaleniami i dokumentami będącymi w dyspozycji organów kontrolnych – były pierwotnie przeznaczone pod inny sposób użytkowania, a część inwestycji zlokalizowana jest w obszarze objętym formą ochrony przyrody. Jednocześnie analiza korespondencji urzędowej wskazuje na rozbieżności w stanowiskach poszczególnych instytucji, co w praktyce utrudnia jednoznaczne rozstrzygnięcie odpowiedzialności oraz skuteczne egzekwowanie obowiązujących przepisów.

Uwaga:

Wszystkie informacje zawarte w niniejszym artykule zostały opracowane na podstawie analizy oficjalnych dokumentów urzędowych oraz pism pokontrolnych właściwych instytucji państwowych, w szczególności Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego.Redakcja lidzbarkonline.pl działała z zachowaniem należytej staranności dziennikarskiej i pozostaje otwarta na publikację stanowiska właściciela ferm lub innych stron zainteresowanych sprawą.